Tak więc, jeśli chcemy zrozumieć znaczenie samookreślenia narodów

Najgłębsze czynniki ekonomiczne pchają w tym kierunku, i dla całej Europy Zachodniej ? co więcej: dla całego świata cywilizowanego ? państwem typowym, normalnym dla okresu kapitalistycznego jest państwo narodowe. Tak więc, jeśli chcemy zrozumieć znaczenie samookreślenia narodów, nie bawiąc się w definicje prawnicze, nie “fabrykując” abstrakcyjnych określeń, lecz rozważając historyczno-ekonomiczne warunki ruchów narodowych, to niechybnie dojdziemy do wniosku następującego: przez samookreślenie narodów rozumie się państwowe ich oderwanie się od zespołów obconarodowych, rozumie się utworzenie samodzielnego państwa narodowego. Zobaczymy poniżej inne jeszcze przyczyny, dla których niesłuszne byłoby przez prawo do samookreślenia rozumieć cokolwiek innego, niż prawo do odrębnego istnienia państwowego. Obecnie zaś musimy zatrzymać się nad tym, jak Róża Luksemburg próbowała ?wykręcić się” od nieuchronnego wniosku co do głębokich ekonomicznych podstaw dążeń do państwa narodowego. Róży Luksemburg doskonale znana jest broszura Kautsky’ego: “Narodowość a międzynarodowość” (dodatek do “Neue Zeit”, Nr 1, 1907?1908; przekład rosyjski w piśmie “Naucznaja Mysi”, Ryga, 1910).